Dunning Kruger Etkisi

Amiyane tabirle cahil cesareti ya da hadsizlik.

Dunning Kruger etkisi, Cornell Üniversitesinde iki psikolog olan Justin Kruger ve David Dunning’in tanımladığı çok ilginç bir idrak eğilimidir. Kısaca özetleyelim: Yetkin olmayan insanlar, vardıkları yanlış sonuçlar ve talihsiz seçimlerin yanlışlığını anlayabilecek kapasiteye sahip değillerdir.

Teoriye göre;

  • Yetkin olmayan insanlar becerilerine aşırı değer biçme eğilimindedirler.
  • Yetkin olmayan insanlar diğer insanlardaki sahici beceriyi farkedememektedirler.
  • Yetkin olmayan insanlar kendilerindeki yetersizliğin boyutunu görememektedirler.
  • Eğer bu yetkin olmayan insanlar becerilerini geliştirmek üzere eğitilirlerse, geçmişteki eksikliklerini farkedip kabul etmektedirler.

Bu etkinin sonucunda Charles Darwin’in de belirttiği üzere “cehalet, genellikle bilgi sahibi olmaktan daha çok öz güvene sebep olur”. Yani bir konu hakkında ne kadar az biliyorsak o konu hakkındaki az olan bilgimiz bizim aslında ne kadar az bilgi sahibi olduğumuzu fark etmemizi engellediği gibi, bu durum bize sanki konuyla ilgili her şeyi biliyormuşçasına bir öz güven kazandırmaktadır.

New Scientist dergisindeki bir makaleye göre insanlar, tavsiye alırken özgüvene sahip birisinden alınan tavsiyeyi, konuyla ilgili en çok bilgi sahibi olan kişinin tavsiyesine tercih ediyor.

Yani bir konu hakkında doğruyu söyleyip söylememeniz çok önemli değil, karşınızdaki kişi sizi özgüveninize göre değerlendirip ona inanıyor.

Bu peki niye önemli?

Bilim adamları, kesin yargılarla konuşmaktan kaçınırlar. Zira ertesi gün başka birisinin başka bir kanıt getirip kendilerini yanlışlayabileceklerinin farkındadırlar. O yüzden bulgularını ortaya koyarken her zaman bir yanılma payı dahil ederler. Çünkü dünya gibi kompleks bir yapıda çok az kesin bilgi olduğunun farkındadırlar ve insanoğlunun tüm bilgiyi işleyemeyeceğinin farkındadırlar. Bilim, cevabı olmadığı yerlerde “bilmiyorum” diyebilir.

Öte yandan, aslında belli bir konuyla ilgili bilgisi tesadüfi olan –veya altta yatan başka bir amaçları olan- kişiler konuşurken kesin cevapları olduğunu söylerler.

Bu iki uzman daha sonra, bu teorilerini test etme fırsatı da buldular. Cornell Üniversitesi’nden 45 öğrenciye bir test yaptılar, çeşitli sorular sordular. Ardından öğrencilerden “testin sonucunda ne kadar başarılı olacaklarını tahmin etmelerini” istediler.

En başarısızların (yani sadece yüzde 10 ve daha az doğru cevap verenlerin), testin yüzde 60’ına doğru cevap verdiklerine, ayrıca iyi günlerinde olsalar yüzde 70’e ulaşabileceklerine inandıkları ortaya çıktı. En iyilerin (yani en az yüzde 90 doğru sonuç alanların) en alçakgönüllü denekler olduğu (soruların yüzde 70’ine doğru cevap verdiklerini düşündükleri) görüldü. (not: Dunning ve Kruger bu çalışmalarıyla 2000 yılında ig nobel ödülü kazandılar.)

Peki ben bunları niye mi paylaşıyorum? Hiç işte, hadsizlik.

Sevgiler.

Kaynak: Wikipedia, Şüpheci Melek, Ekşi Şeyler